Bảng cân đối kế toán là gì?

Bảng cân đối kế toán còn được gọi là bảng tổng kết tài sản, bởi vì thực chất nó là bảng cân đối giữa tài sản và nguồn vốn của một đơn vị vào một thời điểm cụ thể, hay nói cách khác, nó thể hiện sự cân đối giữa huy động vốn và sử dụng vốn trong đơn vị. Nó cho chúng ta biết về hiện trạng nguồn lực kinh tế của đơn vị vào một thời điểm cũng như cơ cấu tài trợ vốn của đơn vị.

Kết cấu của Bảng cân đối kế toán gồm hai bên. Nếu thiết kế bảng theo chiều dọc, bên trên liệt kê toàn bộ tài sản của đơn vị và bên dưới là toàn bộ nguồn vốn, bao gồm Nợ phải trả và Vốn chủ sở hữu. Nếu thiết kế theo chiều ngang, bên trái liệt kê toàn bộ tài sản của đơn vị và bên phải là toàn bộ nguồn vốn. Như vậy Bảng cân đối kế toán có ba thành phần: Tài sản, Nợ phải trả và Vốn chủ sở hữu.

Trong phần tài sản, các khoản mục tài sản được sắp xếp theo tính thanh khoản giảm dần, do vậy người ta sắp xếp Tài sản ngắn hạn rồi đến Tài sản dài hạn. Trong phần nguồn vốn, các khoản mục được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên trả nợ. Do vậy, ở phần này, chúng ta thấy các khoản nợ ngắn hạn xếp trước rồi mới đến nợ dài hạn và cuối cùng là Vốn chủ sở hữu, vì bản chất vốn chủ sở hữu không phải là khoản nợ, nó là nguồn vốn thường xuyên trong đơn vị. Trên nguyên tắc, chủ sở hữu sẽ chỉ nhận lại vốn góp khi đơn vị ngưng hoạt động hoặc phá sản.

Có thể quan sát hình ảnh của Bảng cân đối kế toán trong hình 1.8 dưới đây, nếu thiết kế theo chiều ngang.

TÀI SẢN

NGUỒN VỐN

Tài sản ngắn hạn

Tài sản dài hạn

Nợ phải trả

Vốn chủ sở hữu

Hình 1.8. Bảng cân đối kế toán trình bày theo chiều ngang

Quan hệ cân đối tổng quát của Bảng cân đối kế toán thể hiện chính là phương trình kế toán cơ bản :

TÀI SẢN = NGUỒN VỐN

TÀI SẢN = NỢ PHẢI TRẢ + VỐN CHỦ SỞ HỮU

 

hoặc

NỢ PHẢI TRẢ = TÀI SẢN – VỐN CHỦ SỞ HỮU

 

Ví dụ về Bảng cân đối kế toán 

Minh và Châu là hai người bạn cùng hợp tác để thành lập một Cửa hàng bán quần áo may sẵn có tên Minh Châu. Mỗi người góp vốn 250 triệu để bắt đầu kinh doanh. Cửa hàng đã khai trương ngày 1 tháng 5 năm 20A và hoạt động được một tháng. Đến ngày 31 tháng 5, cửa hàng có các số dư như sau :

Tiền (bao gồm cả tiền mặt và tiền gửi ngân hàng)             20 triệu

Khách hàng thiếu nợ

30 triệu

Giá trị còn lại của cửa hàng và văn phòng

350 triệu

Quần áo tại quầy chưa bán được

112 triệu

Cửa hàng còn nợ một nhà cung cấp

12 triệu

Với tài liệu này, Bảng cân đối kế toán của Cửa hàng vào ngày 31 tháng 5 năm 20A như sau :

Cửa hàng Minh Châu

Địa chỉ : ……………….

ĐT :……………………..

Bảng cân đối kế toán ngày 31 tháng 5 năm 20A

ĐVT: triệu đồng

TÀI SẢN

NGUỒN VỐN

Tài sản ngắn hạn

162

Nợ phải trả

12

Tiền

20

Phải trả người bán

12

Phải thu của khách hàng

30

 

Hàng hoá tồn kho

112

 

 

Tài sản dài hạn

350

Vốn chủ sở hữu 

500

TSCĐ hữu hình

350

Vốn góp

500

Tổng cộng tài sản 

512

Tổng cộng nguồn vốn 

512