Hạch toán phát hành giấy tờ có giá

Người mua giấy tờ có giá sau khi làm thủ tục nộp tiền vào ngân hàng phát hành giấy tờ có giá (có thể mua bằng tiền mặt hoặc mua bằng chuyển khoản) sẽ được nhận các loại giấy tờ có giá thích hợp từ ngân hàng phát hành.

Căn cứ vào chứng từ nộp tiền, kế toán ngân hàng phát hành giấy tờ có giá hạch toán theo các trường hợp:

4.1. Kế toán phát hành GTCG theo mệnh giá

a. Phản ảnh số tiền thu về phát hành GTCG theo mệnh giá

Nợ: – TK thích hợp (TK 1011 hoặc TK tiền gửi…)
Có: – TK mệnh giá GTCG (TK 431 hoặc 434)

b. Kế toán trả lãi phát hành GTCG theo mệnh giá:

– Nếu trả lãi GTCG theo định kỳ (tháng): số tiền trả lãi được hạch toán thẳng vào TK chi trả lãi phát hành GTCG (TK 803)

Nợ: – TK trả lãi phát hành GTCG (TK 803)
Có: – TK tiền mặt hoặc TK thích hợp khác

– Nếu trả lãi GTCG sau (trả lãi cùng gốc khi đáo hạn): trường hợp này từng định kỳ (tháng) NHTM phải tính số lãi dư trả trong kỳ để hạch toán vào tài khoản “lãi phải trả” về phát hành GTCG”, khi thanh toán GTCG sẽ trích từ tài khoản này chi trả lãi cùng gốc.

+ Định kỳ hạch toán dự trả lãi:

Nợ: – TK trả lãi phát hành GTCG (803)
Có: – TK lãi phải trả về phát hành GTCG (492)

+ Khi thanh toán GTCG hạch toán trả lãi cho khách hàng

Nợ: – TK lãi phải trả về phát hành GTCG (492)
Có: – TK tiền mặt hoặc TK thích hợp khác

Ngoài bút toán trả lãi còn có bút toán chi trả gốc

– Nếu trả lãi GTCG trước (trả lãi ngay khi phát hành GTCG) số tiền trả lãi trước được khấu trừ vào mệnh giá của GTCG và được hạch toán vào tài khoản “chi phí chờ phân bổ” sau đó được phân bổ vào tài khoản chi trả lãi theo từng định kỳ (tháng).

+ Tại thời điểm phát hành GTCG:

Nợ: – TK thích hợp (TK 1011 hoặc TK tiền gửi…): Số tiền thực thu (mệnh giá – lãi)
Nợ: – TK chi phí chờ phân bổ (TK 388): Tiền lãi
Có: – TK mệnh giá GTCG (TK 431/434): Mệnh giá GTCG

+ Định kì phân bổ lãi vào TK chi phí:

Nợ: – TK chi trả lãi phát hành GTCG (TK 803)
Có: – TK chi phí chờ phân bổ (TK 388)

c. Thanh toán GTCG:

Thanh toán GTCG được thực hiện khi GTCG đáo hạn. Sau khi làm các thủ tục thanh toán kế toán thu hồi các loại GTCG từ khách hàng. Căn cứ chứng từ hạch toán.

Nợ: – TK mệnh giá GTCG (Tk 431/434)
Có: – TK tiền mặt hoặc TK thích hợp khác)

4.2. Kế toán phát hành GTCG có chiết khấu

a. Phản ảnh số tiền thu về phát hành GTCG có chiết khấu

Khoản chiết khấu khách hàng được hưởng được khấu trừ vào mệnh giá của GTCG, như vậy khách hàng chỉ phải nộp tiền chênh lệch giữa mệnh giá GTCG và khoản chiết khấu.

Nợ: – TK thích hợp (TK 1011 hoặc TK tiền gửi…): số tiền thu về bán GTCG (mệnh giá – khoản chiết khấu)
Nợ: – TK chiết khấu GTCG (TK 432/435): số tiền chiết khấu
Có: – TK mệnh giá GTCG (TK 431/434): số tiền theo mệnh giá

b. Kế toán trả lãi phát hành GTCG và phân bổ khoản chiết khấu

– Nếu trả lãi GTCG theo định kỳ (tháng): việc trả lãi GTCG theo định kỳ được kết hợp với phân bổ khoản chiết khấu trong kỳ và được phản ảnh vào tài khoản “chi trả lãi phát hành GTCG”

Nợ: – TK lãi phải trả phát hành GTCG (TK 803): số tiền lãi + khoản chiết khấu phân bổ trong kỳ
Có: – TK tiền mặt hoặc TK thích hợp khác: số tiền lãi
Có: – TK chiết khấu GTCG (TK 432/435): số tiền phân bổ chiết khấu trong kỳ

– Nếu trả lãi GTCG sau (trả lãi khi thanh toán GTCG đáo hạn): từng định kỳ (tháng) phải hạch toán dự trả lãi trong kỳ cùng với phân bổ chiết khấu trong kỳ. Khi thanh toán GTCG sẽ trả lãi cho khách hàng cùng gốc.

+ Định kỳ hạch toán dự trả lãi và phân bổ chiết khấu:

Nợ: – TK trả lãi phát hành GTCG (TK 803): số tiền lãi + khoản chiết khấu phân bổ trong kỳ
Có: – TK lãi phải trả về phát hành GTCG (TK 492): số tiền lãi
Có: – TK chiết khấu GTCG (TK 432/435): số tiền phân bổ chiết khấu

Đến thời hạn thanh toán GTCG chi trả lãi cho khách hàng

Nợ: – TK lãi phải trả về phát hành GTCG (TK 492)
Có: – TK thích hợp (TK 1011 hoặc TK tiền gửi)

Ngoài bút toán chi trả lãi còn có bút toán chi trả gốc.

– Nếu trả lãi trước (trả lãi ngay khi phát hành GTCG có chiết khấu). Khoản lãi này cùng với khoản chiết khấu được khấu trừ vào mệnh giá GTCG, người mua GTCG chỉ phải nộp số tiền chênh lệch.

Số tiền trả lãi được hạch toán vào tài khoản “chi phí chờ phân bổ”, từng định kỳ sẽ phân bổ vào TK 803 cùng với khoản chiết khấu phân bổ trong kỳ.

+ Tại thời điểm phát hành GTCG

Nợ: – TK thích hợp (TK 1011 hoặc TK tiền gửi…): số tiền thực thu (mệnh giá – (tiền lãi + khoản chiết khấu)
Nợ: – TK chi phí chờ phân bổ (TK 388): số tiền lãi trả trước
Nợ: – TK chiết khấu GTCG (TK 432/435): số tiền chiết khấu
Có: – TK mệnh giá GTCG (TK 431/434): số tiền theo mệnh giá

+ Định kỳ (tháng) phân bổ lãi và khoản chiết khấu trong kỳ

Nợ: – TK chi trả lãi phát hành GTCG (TK 803): tổng số tiền phân bổ
Có: – TK chi phí chờ phân bổ (TK 388): số tiền lãi phân bổ
Có: – TK chiết khấu GTCG (TK 432/435): số tiền chiết khấu phân bổ

c. Kế toán thanh toán GTCG có chiết khấu khi đáo hạn

Thủ tục thanh toán và kế toán thanh toán GTCG có chiết khấu giống thanh toán GTCG phát hành theo mệnh giá – điểm c mục 4.1.

4.3. Kế toán phát hành GTCG có phụ trội

a. Phản ảnh số tiền thu về phát hành GTCG có phụ trội

Khoản phụ trội được người mua GTCG chấp nhận và phải nộp vào NH phát hành GTCG cùng mệnh giá GTCG ngay khi mua GTCG. Khoản phụ trội được hạch toán vào TK “phụ trội GTCG” và từng định kỳ được phân bổ dần để giảm chi phí đi vay (hạch toán vào bên Có TK 803).

Nợ: – TK thích hợp (TK 1011 hoặc TK tiền gửi…): Số tiền thu về bán GTCG (mệnh giá + khoản phụ trội)
Có: – TK phụ trội GTCG (TK 433/436): số tiền phụ trội
Có: – TK mệnh giá GTCG (TK 431/435): số tiền mệnh giá

b. Kế toán trả lãi và phân bổ khoản phụ trội

– Nếu trả lãi GTCG theo định kỳ (tháng): số tiền trả lãi trong kỳ được phản ảnh vào bên Nợ TK 803, khoản phân bổ phụ trội trong kỳ được phản ảnh vào bên Có TK 803 để giảm chi phí:

+ Trả lãi trong kỳ

Nợ: – TK trả lãi phát hành GTCG (TK 803)
Có: – TK tiền mặt hoặc TK thích hợp khác

+ Phân bổ khoản phụ trội trong kỳ

Nợ: – TK phụ trội GTCG (TK 433/436)
Có: – TK trả lãi phát hành GTCG (TK 803)

– Nếu trả lãi sau (trả lãi cùng gốc khi thanh toán GTCG): từng định kỳ phải tính và hạch toán dự trả lãi trong kỳ; đồng thời hạch toán phân bổ khoản phụ trội để giảm chi phí.

+ Kế toán dự trả lãi trong kỳ (tháng):

Nợ: – TK trả lãi phát hành GTCG (TK 803)
Có: – TK lãi phải trả về phát hành GTCG (TK 492)

+ Kế toán phân bổ khoản phụ trội trong kỳ:

Nợ: – TK phụ trội GTCG (TK 433/436)
Có: – TK trả lãi phát hành GTCG (TK 803)

+ Kế toán chi trả lãi cho khách hàng khi thanh toán GTCG

Nợ: – TK lãi phải trả về phát hành GTCG (TK 492)
Có: – TK thích hợp (TK 1011 hoặc TK thích hợp khác)

Cùng với bút toán trả lãi có thêm bút toán chi trả gốc

– Nếu trả lãi trước (trả lãi ngay khi phát hành GTCG)

Số tiền trả lãi trước được khấu trừ vào mệnh giá cộng (+) khoản phụ trội, người mua GTCG chỉ phải nộp phần chênh lệch. Số tiền lãi trả trước được hạch toán vào tài khoản “chi phí chờ phân bổ” để từng định kỳ phân bổ vào TK 803 cùng với phân bổ khoản phụ trội.

+ Kế toán tại thời điểm phát hành GTCG

Nợ: – TK thích hợp (TK 1011 hoặc TK tiền gửi…): tổng số tiền thực thu (mệnh giá + khoản phụ trội – lãi trả trước)
Nợ: – TK chi phí chờ phân bổ (TK 388): số tiền lãi
Có: – TK phụ trội GTCG (TK 433/438): số tiền phụ trội
Có: – TK mệnh giá GTCG (TK 431/434): mệnh giá GTCG

+ Kế toán phân bổ số lãi theo định kỳ vào TK chi phí

Nợ: – TK trả lãi phát hành GTCG (TK 803)
Có: – TK chi phí chờ phân bổ (TK 388)

+ Kế toán phân bổ khoản phụ trội trong kỳ:

Nợ: – TK phụ trội GTCG (TK 433/435)
Có: – TK trả lãi phát hành GTCG (TK 803)

c. Kế toán thanh toán GTCG có phụ trội

Thủ tục thanh toán và kế toán thanh toán GTCG có phụ trội giống thanh toán GTCG theo mệnh giá – Điểm c mục 4.1.